تأکید قرآن و روایات بر کشاورزی

پست های مرتبط

فلاحت و کشاورزى جزو کارهایى است که اسلام روى آن تأکید دارد. در هیچ جاى آثار اسلامى راجع به مشاغل معمولى به خصوص یک شغل تأکیدى نشده، اما نسبت به کار تولیدى و کار کشاورزى بالخصوص در قرآن هم تأکید هست، در حدیث هم تأکید هست. بد نیست که شما کشاورزان عزیزى که عمرتان، نیروتان، جوانى‌تان را در مزرعه‌ها و در روستاها مى‌گذرانید، کار دشوار را تحمل مى‌کنید براى راحت مردم، بدانید که اسلام و قرآن و حدیث روى این مسأله چقدر تکیه دارد. اوّلاً در قرآن خداى متعال مى‌فرماید که «واستعمرکم فیها» شما مردم بنى نوع بشر را خداى متعال از زمین آفرید، در زمین به وجود آورد و آبادى این زمین را از شما مى‌خواهد و مى‌دانید مصداق کامل آبادى زمین آبادى کشاورزى است. اگر این آبادى باشد هیچ یک از عمران‌هاى دیگر نباشد بشر زنده مى‌ماند؛ اما اگر همه انواع عمران و آبادى در زمین باشد، نوع آبادى کشاورزى زمین نباشد، بشر امکان زندگى ندارد. فرض کنید که مدرن‌ترین صنایع و پیشرفته‌ترین کارخانجات و کارهاى صنعتى و کارهاى ساختمانى و کارهاى علمى و کارهاى فرهنگى و همه کارهاى دیگر در زمین انجام بگیرد، اما رویش از زمین نروید، این زمین آباد است؟ نه. زیرا که انسان در این زمین اصلاً امکان زندگى ندارد؛ انسان زندگى‌اش از محصولات دل خاک است. اما اگر این باشد و هیچ یک از انواع پیشرفت‌هاى علمى و صنعتى و تکنیکى در دنیا نباشد انسان مى‌تواند زندگى کند. نه این‌که ما به انواع دیگر پیشرفت عقیده‌اى نداریم و دنبال آنها نیستیم. چرا به آنها هم عقیده داریم. اما معتقدیم که این اولویت دارد. این مقدم بر دیگران است. و قرآن‌که مى‌گوید «واستعمرکم فیها» شما را مأمور آبادى زمین کرد. یعنى آبادى کشاورزى در درجه اول، این قرآن. درباره کشاورزان یک حدیثى دارد مى‌فرماید که «هم زارع کنوز اللَّه فى أرضه» کشاورزها استخراج کنندگان گنجینه‌هاى خدا در زمین هستند. یعنى این گنجینه‌هایى که براى بشر حیاتى است، که اگر نباشد بشر زندگى نمى‌تواند بکند. این‌ها را کشاورز است که از دل زمین استخراج مى‌کند (۲۲/۲/۱۳۶۳). مهمترین گنجینه خدا در زمین و خاک عبارت است از موادی که مایه ادامه حیات بشر و حیوانات است. این از طلا و نفت مهمتر است. طلا و نفت وسیله به‌دست آوردن مایحتاج زندگی است؛ اما محصول غذایی، مهمترین مایحتاج زندگی است (۱۴/۱۰/۱۳۸۲). مسأله کشاورزى بنابراین ریشه در قرآن و در حدیث دارد. علت این‌که ما تأکید مى‌کنیم. در حقیقت یک فکر اسلامى را داریم ترویج مى‌کنیم (۲۲/۲/۱۳۶۳).

ابراهیم علیه‌السّلام وقتى که با خداى متعال حرف مى‌زند و از خداى متعال چیزى مى‌خواهد – در یکى از آیات قرآن – مى‌فرماید که «رب اجعل هذا بلدا آمناً و ارزق اهله من الثمرات» دو چیز از خداى متعال مى‌خواهد؛ یکى امنیت، یکى محصولات زمین. شما پنجاه درصد دعاى ابراهیم را دارید مستجاب مى‌کنید. کشاورزان دست‌اندرکار اجابت دعاى ابراهیم هستند پنجاه درصد (۲۲/۲/۱۳۶۳). خداى متعال وقتى که در قرآن به مردم مکه منت مى‌گذارد و در سوره «یلاف قریشٍ» «ایلافهم رحله الشتاء و الصیف» به آنها مى‌گوید که ما شما را از بلا نجات دادیم، و از شر دشمنانى که به این شهر حمله مى‌کردند شما را خلاص کردیم دو نعمت را ذکر مى‌کند، مى‌فرماید «الذى اطعمهم من جوع و آمنهم من خوف» باز مسأله سیر کردن شکم و رفع گرسنگى – که مربوط مى‌شود به محصولاتى که از زمین بیرون مى‌آید – اشاره مى‌کند و به مسأله امنیت. یعنى مهمترین وسائل زندگى یک جامعه این دو چیز است؛ رفع گرسنگى و رفع بیمناکى مردم – یعنى تأمین خوراک و غذا براى مردم و تأمین امنیت -. اگر ما راجع به خوراک و غذایمان دستمان به طرف دیگران دراز باشد. دامدارى نداشته باشیم گوشتمان را بخواهیم بیاوریم، کشاورزى نداشته باشیم گندم و برنج و بقیه محصولات را بخواهیم بیاوریم، صیادى نداشته باشیم بخواهیم ماهى و اینها را وارد بکنیم، اگر اینجور باشیم آیا آن نصف دیگر را – که امنیت هست – مى‌توانیم تأمین کنیم؟ آن مملکتى که همه چیزش را از دشمنانش، از بیگانگان و از خارج از مرزهاى خودش مى‌خواهد آیا مى‌تواند مطمئن باشد که محیط امن و امانى براى زندگى مردمش فراهم خواهد کرد؟ حاشا و کلا (۲۲/۲/۱۳۶۳).

اسلام ما را مأمور کرده است که از ثروت عظیم زمین به نفع بشر استفاده کنیم؛ «واستعمرکم فیها». خداوند متعال این زمین را – که همه خیرات و منابع حیاتی برای بشر در دل آن گنجانده شده است – در اختیار انسان قرار داده و از او میخواهد که آن را آباد کند و منابع حیاتی را به نفع زندگی بشر از آن بیرون بکشد. اگر جوامع مسلمان از کاروان علم و سازندگی و ابتکار عقب ماندند، به‌خاطر این است که به دستور اسلامی عمل نکردند. امروز داعیه ما این است که میخواهیم به این دستور اسلام هم به‌طور کامل عمل کنیم. … کار کشاورزی هم همین نقش را دارد. زمین، منبع منابع فراوان برای ایجاد حیات طیبه انسانی است؛ ما میخواهیم این را برای کشور خود تأمین کنیم؛ ما میخواهیم به دستور اسلام عمل کنیم. آن‌جا که زمین آباد می‌شود، اگر با رعایت حدود و ضوابط الهی باشد، زندگی انسان هم آباد می‌شود (۱۸/۲/۱۳۸۴).


گردآوری شده توسط هسته سیاست کشاورزی مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع)

پست های گذشته

نظر ها

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

اخبار محبوب

خبرنامه نهال – شماره ۴

بولتن خبری رصد محیطی، اخبار، دانش، فناوری و اقتصاد برای دانلود خبرنامه اینجا کلیک کنید.

آخرین وضعیت تامین میوه شب عید

مدیرعامل اتحادیه سراسری باغداران گفت: با تمهیدات در نظر گرفته شده، میوه شب عید در حال تدارک است و هیچ مشکلی در تامین آن...

جای خالی بسته حمایتی برای کشت پنبه

درحالی که پنبه یکی از چهار محصول استراتژیک ماست اما هنوز بسته حمایتی برای کشت پنبه درنظر گرفته نشده است. بخشی از مباحث ارائه...