-آب و کم آبی

پست های مرتبط

آب و کم آبی[۱]

مسأله آب هم مسأله خیلى مهمى است. ما مسأله مان در ایران اصلاً مسأله آب است. در کشاورزى اساسى ترین مسأله ما مسأله آب است. ما آب نداریم، در حقیقت داریم و نداریم. … شما چگونه خواهید توانست کشاورزى را منتظر باران آسمان بگذارید. آبهاى تحت الارضى فراوانى وجود دارد در مناطق گوناگونى از این کشور که هیچ کس به اش توجه نشده. توى دشتیارى، یک دشت بى پایان عظیم در جنوب بلوچستان، سال ها قبل ایتالیائیها آمدند چاه کندند، درش را پلمپ کردند – چاههاى آزمایشى و گذاشتند آن جا؛ پر آب. از این چاهها استفاده نمى شود. بروید استفاده کنید آب را بیاورید بیرون، نعمت خداست، بریزید روى این زمین، هم مردم بخورند، هم حیوانات زمین و آسمان بخورند، هم زمین احیاء بشود. از این قبیل فراوان داریم مسأله آب. … مسائل دیگرى داریم ما در باب کشاورزى که مشکل است، اساسى ترینش زمین و آب است، که مالکیت زمین و تولید آب (۱۰/۱۱/۱۳۶۰).

نوع آبیاری کشاورزی ما یک نوع مسرفانه است و آب را هدر میدهیم. وظیفه مسئولین و دست اندرکاران این بخش است که به این مسأله به طور ویژه توجه کنند (۲۴/۱۲/۱۳۷۵).

سیاست هاى کلى سایر منابع انرژى : ۱) ایجاد تنوع در منابع انرژى کشور و استفاده از آن با رعایت مسائل زیست محیطى و تلاش براى افزایش سهم انرژى هاى تجدیدپذیر با اولویت انرژى هاى آبى (ابلاغ سیاست هاى کلى نظام ، ۲۰/۱۲/۱۳۷۹).

سیاست هاى کلى منابع آب : ۱) ایجاد نظام جامعه مدیریت در کلّ چرخه آب بر اساس اصول توسعه پایدار و آمایش سرزمین در حوضه هاى آبریز کشور. ۲) ارتقاء بهره ورى و توجه به ارزش اقتصادى و امنیتى و سیاسى آب در استحصال و عرضه و نگهدارى و مصرف آن. ۳) افزایش میزان استحصال آب و به حد اقل رساندن ضایعات طبیعى و غیر طبیعى آب در کشور از هر طریق ممکن. ۴) تدوین برنامه جامع به منظور رعایت تناسب در اجراى طرح هاى سد و آب خیزدارى و آب خوان دارى و شبکه هاى آبیارى و تجهیز و تسطیح اراضى، و حفظ کیفیت آب و مقابله با خشکسالى و پیشگیرى از سیلاب و بازچرخانى و استفاده از آبهاى غیر متعارف و ارتقاء دانش و فنون و تقویت نقش مردم در استحصال و بهره بردارى. ۵) مهار آبهایى که از کشور خارج مى شود و اولویت استفاده از منابع آبهاى مشترک (ابلاغ سیاست هاى کلى نظام ، ۲۰/۱۲/۱۳۷۹).

مشکل مملکت، مسأله ایجاد اشتغال، آبادانی کشور، آب کشاورزی و امثال اینهاست (۱۲/۸/۱۳۸۰ ب).

همان گونه که میدانید آب در کشور ما به قدر زمین نیست. معروف است که ایران کشورِ کم آبی است؛ اما اگر با عقل و تدبیر و روحیه خستگی ناپذیر پیش برویم، می شود از همین آب موجود استفاده کرد. آبها را که هرز میرود، مهار کنیم. آبها را درست مصرف کنیم. در مصرف آب اسراف نکنیم. با کار علمی و مدبّرانه می شود استفاده بهینه کرد (۱۴/۱۰/۱۳۸۲).

ما به کشاورزمان می گوییم تلاش کنید تا امنیت غذایی برای کشور به وجود بیاورید؛ اما به مسؤولان مان میگوییم این پایان کار نیست؛ ما بایستی به صادرکنندگان این محصولات تبدیل شویم؛ ما باید بتوانیم دیگران را بهره مند کنیم. این کار، کارِ دستگاه های گوناگون دولتی است که وسایلش را فراهم کنند؛ ما میتوانیم. مرتب از این که ما از لحاظ آب در مضیقه هستیم، حرف میزنند؛ خوب بله، ما میدانیم کشور ما از آن کشورهای پُر آب نیست؛ اما آیا از همین آبی که امروز داریم، استفاده بهینه می شود؟ جواب، منفی است. این، جزو کارهای وزارت جهاد کشاورزی و وزارت خانه ها و دستگاه های گوناگون دولتی است که آموزش چگونگی استفاده از آب، تنظیم جریان آب در بخش های مختلف، نگهداری از همین مقدار آبی که از نزولات مبارک آسمانی است، با انواع و اقسام شیوه هایی که امروز در دنیا معمول است، جزو کارها قرار بگیرد. بنابراین، کشور ما از کشورهای پُر آب نیست، اما همین مقدار آبی که داریم، قادر است محصولات کشاورزی را سیراب کند (۱۴/۱۰/۱۳۸۴).

درباره مسائل اقتصادی، من هم اولِ امسال و هم اولِ سال گذشته – هم به مسئولین، هم به مردم – تذکر دادم و گفتم: امروز دشمن چشمش به نقطه حساس اقتصادی است تا بلکه بتوانند این کشور را از لحاظ اقتصادی دچار اختلال کنند. هرچه میتوانند اختلال ایجاد کنند و هرچه هم نمیتوانند، در تبلیغاتشان وانمود کنند که اختلال هست! این کاری است که امروز در تبلیغاتِ دشمنان ما، با قدرت و به شکلهای مختلف انجام میگیرد. راه مقابله هم انضباط مالی و صرفه جوئی و نگاه پرهیزگرانه به مصرف گرائی است. من این را میخواهم به مردم عزیزمان تأکید کنم: مصرف گرائی به صورت اسراف یکی از بیماریهای خطرناک هر ملتی است. ما یک خرده به این مصرف گرائىِ افراطی دچار هستیم. یکی از نمونه هایش را به مناسبت مشکل کم آبی – که چند استان کشور از جمله استان شما [شیراز] تا کنون مشکل کم آبی داشته اند که امیدواریم خدای متعال تفضل کند و باران رحمتش را بر شما نازل بکند – عرض بکنم؛ یکی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ نه فقط آبی که مصرف شُرب در خانه ها می شود، نوع آبیاری کشاورزی ما هم یک نوع مسرفانه است و آب را هدر میدهیم. وظیفه مسئولین و دست اندرکاران این بخش است که به این مسأله به طور ویژه توجه کنند! پس به مسأله اسراف – هم در مسأله آب و هم در مسائل دیگر – باید با اهمیت نگاه کنند (۱۱/۲/۱۳۸۷).

دولت برای جبرانِ بخشی از مشکلات ناشی از خشکسالی، تدابیری اندیشیده و برنامه هائی پیش بینی کرده است و بودجه هائی را گذاشته اند. امیدواریم آنچه را که دولت با مقدورات خود تصویب کرده است، ان شاء الله به بهترین وجهی اجرا بشود و مردم بهره مند بشوند. البته دست دعا را هم به آسمان بلند داریم: از خدای متعال تفضلش، رحمتش و عنایتش را به این مردم مؤمن و به این سرزمین های تشنه، طلب می کنیم؛ امیدواریم خدای متعال تفضل کند. … اگر ما اسراف نکنیم، میتوانیم نیاز کشور را برآورده کنیم. یکی از چیزهایی که ما در این کشور نتوانستیم بر خودمان فائق بیاییم و اصلاح کنیم، مسأله اسراف است و یکی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ اتفاقاً کشور ما جزو مناطقی است که از لحاظ آب آن چنان غنی نیست؛ اما درصورتیکه اسراف نکنیم و روش کار را آن چنان که عاقلانه و درست است در پیش بگیریم، با همین آبِ موجود میتوانیم نیاز کشور را برآورده کنیم. اینها وظائف همه مردم ایران است و دولت اسلامی موظف است که با ترتیب صحیح و با برنامه درست، از این آمادگی ملت ایران استفاده کند و ان شاءالله یکی پس از دیگری مشکلات را برطرف کنند (۱۵/۲/۱۳۸۷).

توجه به ارزش اقتصادى، امنیتى، سیاسى و زیست محیطى آب با تسریع در استحصال، عرضه، نگهدارى و مصرف آن و مهار آبهایى که از کشور خارج مى شود با اولویت استفاده از منابع آبهاى مشترک (ابلاغ سیاست هاى کلى برنامه پنجم توسعه ۲۱/۱۰/۱۳۸۷)

اینجا [استان فارس] قطب کشاورزی است؛ جا دارد که تحقیقات مقابله بلندمدت با خشکسالی که تحقیقات وسیع و گسترده ای است و راه های گوناگونی دارد، در همین جا در این شهر، یک مرکزیتی پیدا کند. یکی از چیزهائی که میتواند اینجا مرکزیت پیدا کند، همین است (۱۷/۲/۱۳۸۷).

همت مضاعف و کار مضاعف در استفاده بهینه از منابع موجود کشور و امکاناتی که وجود دارد. از همه آن چیزهائی که میتواند برای سازندگی کشور در دورانهای آینده مورد استفاده قرار بگیرد، یا زندگی عمومی مردم را رفاه و رونق ببخشد، باید حداکثر استفاده بشود؛ یعنی همان چیزی که یکی از ارکانش اصلاح الگوی مصرف است. از آب در کشور استفاده بهینه بشود. ما امروز از آب در کشور استفاده بهینه نمی کنیم. سال گذشته که بنده مسأله اصلاح الگوی مصرف را مطرح کردم، پژوهشگران کشورمان تحقیق کردند، به ما اطلاع دادند که اگر آبی که در کشور مصرف می شود، ده درصد آن صرفه جوئی شود، این ده درصد به قدر تمام استفاده ای است که امروز برای شرب خانگی و برای صنعت مورد استفاده قرار میگیرد. امروز نود درصد آب کشور در بخش های کشاورزی مصرف می شود – مصرف غلط، مصرف اسراف آمیز – ده درصد دیگر برای آب شرب و برای صنعت و برای مصارف گوناگون به کار میرود. یعنی اگر در کار کشاورزی ما ده درصد صرفه جوئی کنیم، مقدار مصرف شرب و صنعت و امثال اینها به دو برابر خواهد رسید؛ اینقدر مسأله مهم است. مسأله مصرف برق و مصرف حاملهای انرژی – بنزین، گازوئیل – هم مهم است. این لایحه هدفمند کردن یارانه ها که مطرح شده است، ناظر به این مسائل است؛ لایحه بسیار مهمی است (۱/۱/۱۳۸۹).

ارتقاء بهره ورى و نهادینه شدن مصرف بهینه آب در تمام بخش ها به ویژه بخش کشاورزى در چارچوب سیاست هاى زیر: طراحى، تدوین و اجراى سند ملى الگوى مصرف آب در بخش هاى مختلف و به هنگام سازى آن؛ اعمال سیاست هاى تشویقى و حمایتى از طرحهاى بهینه سازى استحصال، نگهدارى و مصرف آب؛ تدوین و اعمال استانداردها و ضوابط لازم براى کاهش ضایعات آب، پایش کیفیت منابع آب و جلوگیرى از آلودگى آبها؛ اصلاح الگوى کشت و اعمال شیوه هاى آبیارى کارآمدتر، ایجاد سامانه هاى بهینه تأمین و توزیع آب شرب و بهینه سازى تخصیص و مصرف آب در بخش تولید براساس ارزش راهبردى و اقتصادى بیشتر؛ برنامه ریزى براى استفاده مجدد و بازچرخانى آب؛ تدوین و اجراى برنامه هاى عملیاتى مناسب براى ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب به ویژه در سفره هاى زیرزمینى داراى تراز منفى و اعمال مدیریت خشکسالى و سیل، سازگار با شرایط اقلیمى (تعیین و ابلاغ سیاست هاى کلى اصلاح الگوى مصرف ۱۵/۴/۱۳۸۹).

از مهمترین نیازهای این شهر [قم]، مسأله آب است؛ که از چند سال پیش این مسأله به صورت جدی تعقیب شده است، دنبال شده است. کارهای بسیار خوبی انجام گرفته است. بخش مهمی از کار انجام گرفته، که لازم است ما از دست اندرکاران این کار تقدیر کنیم؛ اما از مسئولین محترم این کار میخواهیم که آبی را که از راه دور و از سرچشمه های دز برای قم می آید، هرچه زودتر به قم برسانند. این نیاز اساسی و بزرگ مردم قم باید انجام بگیرد. مسأله کشاورزی قم هم مهم است. شنیدم قرار است از تهران به منطقه مسیله آب آورده شود و کشاورزی قم که یک روزی در این مناطق خیلی برجسته بود، باز هم ان شاءاللَّه رونق پیدا کند (۲۷/۷/۱۳۸۹).

این استان [کرمانشاه] استعداد عالی کشاورزی دارد، آب سطحىِ فراوان و البته متأسفانه مهار نشده دارد؛ که یکی از کارهائی که باید در این استان انجام بگیرد (۲۰/۷/۱۳۹۰).

یک مسأله، مسأله آب و مصرف آب [است]. من دو سه سال پیش به نظرم در صحبت اوّل فروردین اشاره کردم که نود درصد آب کشور صرف کشاورزی می شود. (۱۱) همه مصارف دیگر – مصارف شرب و شهر و صنعت و غیره – ده درصد است. ما اگر چنانچه بتوانیم با تدابیری در آن نود درصد که صرف کشاورزی می شود، ده درصد صرفه جویی بکنیم، معنایش این است که به همان اندازه ای که امروز آب برای شرب و شهر و روستاها و صنعت و غیره مصرف می کنیم، به همین اندازه آب در اختیار کشور قرار میگیرد. این چیز کوچکی است؟ این چیز با این عظمت، ارزش این را ندارد که همه مسئولین، دست اندرکار بشوند و بروند دنبال این قضیّه؟ با آبیاری قطره ای، با شبکه سازی های درست و خوب [صرفه جویی کنند]. آب پشت سدها را ما اگر چنانچه جمع کنیم، [امّا] شبکه سازی درست نکنیم – کما اینکه متأسّفانه در موارد زیادی قضیّه از این قرار است – خب این آب را در واقع هدر میدهیم، تبخیر می شود میرود؛ علاوه بر اینکه حالا مشکلاتی هم پشت سدها به وجود می آید. کارهای فراوانی است که باید انجام بگیرد؛ اینها جزو چیزهای بسیار مهم است (۱۷/۱۲/۱۳۹۳).

در کشاورزی، آبیاری مدرن، آبخیزداری، آبخوان داری و امثال اینها این هم یکی از بخش های قابل توجّه و جزو بخش های پیشرو است (۱۷/۲/۱۳۹۹).


[۱] قابل توجه است که علاوه بر بیانات ذکر شده در این بخش، رهبر انقلاب در اکثر دیدارهای استانی، به طرح مسائل و راه‌کارهای آب کشاورزی از جمله «کم آبی»، «خشکسالى‏هاى پى‏درپى»، «مهار آب‌ها»، «تأمین آب»، «طرح‌های آبرسانی»، «تحقیقات مقابله بلندمدت با خشکسالی»، «اسراف در آب» و دعوت مردم به «دعا» برای بارش باران پرداخته‌اند. برای مثال، رجوع کنید به بیانات در بازدید از منطقه‌ مرزی‌ کهک‌ در شمال‌ شرقی‌ سیستان مورخ  ۱۱/۱۲/۱۳۸۱، جلسه جمعی از مسئولان در حضور رهبر انقلاب برای بررسی طرح‌های سفر ایشان به قزوین مورخ ۲۷/۰۲/۱۳۸۲، دیدار مردم قزوین‌ مورخ ۲۵/۰۹/۱۳۸۲، دیدار مردم دامغان مورخ ۱۹/۰۸/۱۳۸۵، دیدار مردم شیراز مورخ ۱۱/۰۲/۱۳۸۷، دیدار مردم و عشایر نورآباد ممسنی مورخ ۱۵/۰۲/۱۳۸۷، اجتماع نخبگان فارس مورخ ۱۷/۰۲/۱۳۸۷ و اجتماع نخبگان و مسئولان خراسان شمالى مورخ ۲۵/ ۰۷/ ۱۳۹۱٫


گردآوری شده توسط هسته سیاست کشاورزی مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع)

پست های گذشته

نظر ها

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

اخبار محبوب

تولید محصولات کشاورزی ایران می‌تواند ۲.۵ برابر شود

مدیرعامل شرکت های سهامی زراعی فعالیت های کشاوزی گفت: بهره وری کشاورزان در شرکت های زراعی با توجه به محاسبه دقیق هزینه کرد، درآمد...

قیمت جهانی مواد غذایی به بالاترین رقم در ۷ سال گذشته رسید

گزارش جدید سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان می دهد که قیمت کالاها در بازار جهانی مواد غذایی در ماه مارس به...

جوجه یک روزه کمیاب و گران شد/ هشدار درباره افزایش دوباره قیمت مرغ

یک تولیدکننده مرغ گفت: علی رغم قیمت مصوب ۴۲۰۰ تومان، جوجه به قیمت ۶ هزار تومان هم پیدا نمی‌شود و این زنگ هشداری برای...